Jeziora krasowe wybrzeża Adriatyku 

Park Prirode "Hutovo blato"

              Na wzniesieniach krasowych gór Dynarskich woda pochodząca z opadów atmosferycznych i z topniejącego śniegu szybko przedostaje się przez szczeliny skalne do wnętrza górotworu. Wysoko w górach niewiele jej spływa po powierzchni. Większe jej masy pojawiają się dopiero w głębokich kanionach. Na wapiennym podłożu mniej jest górskich potoków, niewiele też utworzyło się jezior. Jednak na wybrzeżu Adriatyku, u podstawy gór Dynarskich powstały warunki do tworzenia się jezior o charakterze krasowym. Powstały one w kryptodepresjach - ich dna znajdują się poniżej poziomu morza. Największym z nich jest jezioro Szkoderskie, które jest największym naturalnym słodkowodnym akwenem na Bałkanach. Podczas ograniczonego czasowo urlopu udało mi się dokładniej zwiedzić mniejsze jezioro Šasko i zespół jezior Hutovo blato. Przy wybrzeżu Adriatyku znajduje się więcej jezior o podobnej genezie powstania. Wszystkie one są bardzo cennymi miejscami zamieszkiwania setek gatunków rzadkich  ptaków, ryb, płazów, gadów i roślin bagiennych.

        Park Prirode "Hutovo blato" znajduje się na południu Hercegowiny, 15 km od wybrzeża Adriatyku. Rezerwat ten został założony w 1995 roku. W 1998 roku Międzynarodowa Rada Ochrony Ptaków (ICBP) umieściła go na międzynarodowej liście ważnych siedlisk ptaków.  2001 roku "Hutovo blato" włączono do listy obszarów wodno-błotnych o międzynarodowym znaczeniu, chronionych w ramach Konwencji Ramsarskiej.

               Największym skarbem Hutova blata są jego jeziora: Deransko, Jelim, Drijen, Orah, Škrka i Svitava. Przez jeziora przepływa rzeka Krupa. Jest ona dopływem Neretwy. Często w okresach, gdy poziom wody w Neretwie podnosi się na skutek silnych opadów deszczu lub przy roztopach śniegu w górach, woda w rzece Krupa zmienia swój kierunek nurtu i płynie "w górę" w stronę jezior i swoich źródeł.

              Właściwie jedyną możliwością poznania parku jest odbycie po nim rejsu łodzią. Pracownicy parku zorganizowali "foto safari". Dzięki niemu osoby zwiedzające park mogą przebyć kilkukilometrową podróż do serca bagien. Podczas rejsu, który odbyłem, szczególną uwagę zwracały wzbijające się do lotu czaple, które są symbolem rezerwatu zawartym w jego godle. Znaczne powierzchnie wody w rezerwacie porośnięte są liśćmi żółto kwitnących grążeli żółtych (Nuphar luteum) i biało kwitnacych grzybieni białych (Nymphaea alba). Z gatunków drzewiastych brzegi jezior i rzeki porastają głównie: Jesion wąskolistny (Fraxinus angustifolia), wierzba biała (Salix alba), wierzba czerwona - wiklina (Salix purpurea), morwa biała (Morus alba), a z roślin zielnych: pałka wąskolistna (Typha angustifolia), trzcina pospolita (Phragmites australis), kłoć wiechowata (Cladium mariscus ), turzyca sztywna  (Carex elata).

Jezioro Šasko

         Jezioro Šasko położone jest w Czarnogórze, 8 km od plaży w Ulcinji, blisko granicy z Albanią. Latem tu na południu Europy nawet rankiem upał daje się we znaki. Nad jeziorem panował nawet miły chłód. Wypełnia go krystalicznie czysta woda. Ale od kąpieli w jeziorze zniechęcały pływające przy brzegu węże. Bardzo ciekawy był spacer po otaczających jezioro pagórkach. Na jednym z nich znajdują się ruiny średniowiecznego miasta Svač z czasów księstwa Zety. Według legendy w okresie swej świetności wybudowano w nim 365 kościołów. Do dziś przetrwały ruiny ośmiu świątyń. Miasto zostało zniszczone przez Turków w 1571. Potem poniżej wzgórza wybudowano nowe miasto - Sas. Ale tu zamiast kościołów widnieją wieże kilku minaretów, z których muezini regularnie nawołują do modlitwy. Ich śpiew nagłaśniany przez megafony roznosi się nawet na odległe wzgórza. A każda jego cześć kończy zawołanie - Allahu akbar. Oprócz zabytków zwrócić trzeba tu uwagę na ciekawą roślinność. Z pewnością większość roślin kwitła tu wiosną. Początkiem lipca kwitnie jeszcze granatowiec właściwy (Punica granatum), akant kłujący (Acanthus spinosus) i niepokalanek pospolity (Vitex agnus-castus). Ponadto na wzgórzach spacerują bardzo częste w tym rejonie żółwie greckie - (Testudo hermanni). W związku z tym, że wychodzą one na asfalt, po drogach trzeba jeździ bardzo ostrożnie. Niestety jadąc autem musiałem minąć również kilka rozjechanych żółwi. Podobnie jak w parku Hutovo blato tak i tutaj napotkać można wiele gatunków rzadkich ptaków. Z ich obecności znana jest graniczna z Albanią rzeka Bojana. Na jej brzegach wybudowane są jakieś stare wojskowe bunkry i gdy dojechałem do rzeki zostałem poproszony, abym odjechał. Wolałem więc nie kręcić się przy rzece z aparatem fotograficznym. A szkoda bo jej brzegi są fantastycznym miejscem do obserwowania ptaków.

 

www.natura-2000.eu